Casgliad o stondinau llaeth Sir Gaerfyrddin

Mae’r casgliad hwn yn ceisio dadorchuddio stori hynod ddiddorol stondinau llaeth Sir Gaerfyrddin, a chadw delweddau a straeon cysylltiedig cyn iddynt fynd ar goll i gof byw. Mae'r casgliad yn ffrwyth prosiect amhrisiadwy a fydd yn helpu i warchod rhan hanfodol o'n treftadaeth yn Sir Gaerfyrddin wledig ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol, a fydd efallai'n meddwl tybed at ba ddiben y defnyddiwyd y pentyrrau hynny o gerrig ar ymyl y ffordd! Mewn gwirionedd dyma'n pyramidau ein hunain neu Angkor Wat; a adeiladwyd gan ein hynafiaid, ac yn awr wedi gordyfu ac mewn pydredd. Hyd at ddiwedd y 1970au, roedd lorïau o'r Bwrdd Marchnata Llaeth (MMB) yn mynd ati i gasglu corddi llaeth wedi'u llenwi o stondinau bob bore, a oedd fel arfer wedi'u lleoli ar ddiwedd lonydd fferm. Ym 1974, roedd tua 1,700 o ffermydd llaeth yn sir Gaerfyrddin, gyda’r rhan fwyaf, gallwn dybio, yn defnyddio standiau llaeth. Heddiw, mae llai na 500 o ffermydd llaeth yn y sir. Fodd bynnag, ers cyflwyno casgliadau llaeth swmp, mae'r clystyrau hyn wedi bod yn segur ac mae llawer ohonynt wedi'u tynnu. Mae'r rhai sy'n weddill yn aml heb eu caru, yn pydru ac wedi tyfu'n wyllt, ym mhen draw lonydd fferm. Fodd bynnag, maen nhw’n ein hatgoffa o orffennol amaethyddol cyfoethog, ac yn sicr yn werth ei gofnodi cyn ei bod hi’n rhy hwyr. Mae llawer o'r delweddau o glystyrau llaeth wedi'u claddu mewn perthi, heb ormod i'w weld. Maent yn cael eu dal yma fel y gellir cofnodi eu lleoliadau. Cafodd y prosiect hwn ei redeg gan Anthony Rees gyda chymorth llawer o bobl ar draws y sir, rhai o Glybiau Ffermwyr Ifanc Sir Gaerfyrddin a grwpiau cymunedol eraill.