arrowbookcheckclosecommentfacebookfavourite-origfavouritegooglehomeibapdfsearchsharespotlighttwitterwelsh-government
  • Use stars to collect & save items A vector image of star to represent action to save this item  mewngofnodi i gadw'r eitem hon

Disgrifiad

Daeth Sabatino ac Angela Rosa Arcari (Grilli gynt) i'r DU am y tro cyntaf yn niwedd y 1800au, gan ymgartrefu yn y lle cyntaf yn ardal Caint. Fel llawer o deuluoedd eraill ar y pryd, daethant yma i ddianc rhag sychder, prinder bwyd a thlodi yn eu mamwlad. Mae'r rhan fwyaf o'r teuluoedd sydd yn y lluniau hyn yn dod o dde'r Eidal a'r ardaloedd o gwmpas Dyffryn Comino, yn arbennig felly, Picinisco, pentref bach hyfryd iawn ar ben un o fynyddoedd yr Abruzzo, ac yn ffinio â'r Parc Cenedlaethol. Er bod rhai perchnogion caffis o Abertawe wedi dod o ogledd yr Eidal, yn groes i'r gred gyffredin, daeth nifer fawr yno o'r de hefyd, gan gynnwys teuluoedd eraill nad ydynt yn cael sylw yma.

Dechreuasant fusnes hufen iâ a oedd yn addas ar gyfer y tymhorau, gan fynd a chasgen o gwmpas yn y gaeaf a chert llaw hufen iâ yn yr haf, yn enwedig ar draeth Whitstable. Roedd nai Angela Rosa, Michael Grilli, hefyd yn mynd â chert llaw o gwmpas y traeth. Fel y rhan fwyaf o'r Eidalwyr a ddaeth yma, nid yn unig oeddent yn entrepreneuraidd ond roeddent hefyd yn uchelgeisiol iawn. Aethant ati i gynilo pob ceiniog allen nhw hyd nes eu bod yn gallu gwireddu eu breuddwyd o fod yn berchen ar eu busnes eu hunain.

Symudasant i Dreforys ar ddechrau'r 1900au i agor caffi ar Stryd Woodfield, heb fod ymhell o gaffi chwaer Sabatino, sef Nascenza Pompa a'i gŵr, Ferdinando. Aeth brawd arall, Guiseppe a'i wraig Domenica d Ambrosioi Ferthyr yn y lle cyntaf, ac yna ymgartrefu yn Glasgow, lle y bu iddynt agor gaffi prysur a phoblogaidd iawn ar Stryd Sauchiehall.

Ar ôl ychydig o flynyddoedd, symudodd Sabatino ac Angela Rosa i'r Palace Caf ar High Street, gyferbyn â'r theatr (gweler y lluniau). Roedd disgwyl i'r teulu cyfan helpu yn y busnes. Byddai eu merched, Adelina a Serafina (Sophie), yn mynd â hufen iâ draw i'r theatr i'w werthu yn y cyfnodau tra bod y meibion a'r ferch-yng-nghyfraith yn helpu yn y caffi. Byddai hyd yn oed yr ieuengaf, yn 7 oed, yn codi rhwng 3 a 4 y bore i helpu i wneud yr hufen iâ ar gyfer y diwrnod oedd i ddod, cyn mynd i ysgol St Joseph. Byddent yn agor am 5 yb ar gyfer gweithwyr y rheilffordd a gweithwyr eraill, ac yn cau tua hanner nos. Câi'r teulu eu parchu a'u caru gan bawb a oedd yn cwrdd â nhw ac roedden nhw'n gwneud llawer o ffrindiau yng Nghymru, gyda'r plant yn priodi i deuluoedd Cymreig.

Fe wnaeth y busnes ffynnu hyd nes blynyddoedd y rhyfel, ac nes i alwad "Coller the Lot" Churchill, oedd yn cyfeirio at gaethiwo mewnfudwyr, droi'r llanw i'r cyfeiriad arall. Cafodd caffis eu pledu gyda cherrig a'u cynnwys yn cael ei ddwyn, ac mae'r cyn Arglwydd Faer, Charles Thomas, yn dwyn i gof fod caffi Cascarini (Joe's) yn Fabian Street, Ffordd Fabian erbyn hyn, yn un o'r rhai gafodd ei gygwth gan dorf wyllt. Fe'u hachubwyd gan grŵp o weithwyr o'r dociau a oedd yn gwsmeriaid rheolaidd yn y caffi ac a oedd yn benderfynol o ddiogelu Miss Cascarini ar bob cyfrif, gan ffurfio rhwystr dynol amddiffynnol o flaen y caffi. Goroesodd y caffi tan y 60au pan sicrhawyd gorchymyn prynu gorfodol i alluogi lledu'r ffordd.

Yn y cyfamser, fe wnaeth y teulu Arcari roi'r gorau i'w busnes ac yn ddiweddarach buont byw yn Ormesby Terrace ac yna yn Wern Fawr Road. Ffurfiodd nifer o'r Eidalwyr gerddorfa acordion boblogaidd iawn, ac roedd Francesco Arcari (mab ieuengaf Sabatino), ei frodyr Alfonso a Luigi, Len Demarco ac eraill yn aelodau ohoni.

Lluniau ac adroddiad gan Anita Arcari

Llun 1: Fferm Angelarosa
Llun 2: Angelarosa yn y stiwdio
Llun 3: Arcari House 2009
Llun 4: Modrybedd Angie a Sophie ac Ewythr Alf yn y siop ar yr High St. tua 1929
Llun 5: Capella 11A
Llun 6: Capella cyn ei adnewyddu
Llun 7: Casa 13A-Chwef 08
Llun 8: Parti Diwrnod y Coroni 1937
Llun 9: Filippo, Pasqua, Maria, Lucia Grilli Folkestone
Llun 10: Tad-cu a Mam-gu 1910
Llun 11: Hen Dad-cu Raffaele, tad Sabatino 1932
Llun 12: Hen Dad-cu Raffaele, Angelarosa Sabatino ar y fferm
Llun 13: Tŷ yn 2010
Llun 14: Michael Grilli (nai Sabatino)
Llun 15: Palace Café tua 1922
Llun 16: Bryniau Picinisco
Llun 17: Angladd Raffaele y tu allan i'r cartref 1934
Llun 18: Tŷ Raffaele 1932
Llun 19: Ffermdy Mam-gu a Tad-cu Raffaele
Llun 20: Sabatino ac Angelarosa Arcari
Llun 21: Sabatino yn y fyddin Eidalaidd
Llun 22: Sabatino ar feic tua 1894
Llun 23: Ewythr Guiseppe a Modryb Domenica, Glasgow tua 1929

Sylwadau (0)

Rhaid mewngofnodi i bostio sylw