Ym 1835 ffurfiwyd Cymdeithas Lenyddol ac Athronyddol Abertawe gan grŵp o ddynion busnes, diwydianwyr a gwyddonwyr lleol, gyda'r bwriad o hyrwyddo diddordeb mewn Llenyddiaeth, y Celfyddydau, Gwyddoniaeth a Hanes Lleol. Ym 1838, rhoddwyd Siarter Brenhinol iddo a newidiwyd yr enw i Sefydliad Brenhinol De Cymru.

Comisiynwyd adeilad Amgueddfa Abertawe i arddangos casgliadau'r Sefydliad Brenhinol. Roedd yr amgueddfa'n cynnwys llyfrgell, labordy ac ystafell ddarlithio. Canolbwyntiai'r darlithiau cyhoeddus cynnar ar bynciau gwyddonol, tra darparai'r amgueddfa ar gyfer cynulleidfa fwy eang.