arrowbookcheckclosecommentfacebookfavourite-origfavouritegooglehomeibapdfsearchsharespotlighttwitterwelsh-government

Teuluoedd Iddewig a busnesau yn ne Cymru

Mae’r casgliad hwn yn dwyn ynghyd ffotograffau ac amrywiol effemera a gyfrannwyd gan gyfrif Cymdeithas Hanes Iddewig De Cymru sy’n gofnod o hanes teuluoedd Iddewig a’u busnesau yn ne Cymru o ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg i ddiwedd yr ugeinfed ganrif. Cynhwysir yma yn ogystal fflm fer ‘Discovering the Jewish Community in and around Aberdare, 1860s-1957’ a chyfweliad hanes llafar ‘The Cardiff Years’, gyda Dr Marjorie Davies (Rapport gynt 1920-2015) yn trafod ei phrofiadau yn tyfu i fyny yng Nghaerdydd i deulu o fasnachwyr o fewn y gymuned Iddewig.

Drwy’r casgliad hwn rydym yn dathlu’r cyfraniad a wnaed gan aelodau o’r gymuned Iddewig i fusnesau yn ardaloedd Cwm Cynon, Merthyr Tudfil a Chaerdydd, ac i economi de Cymru; mae’r unigolion hynny yn cynnwys:

Morris Jacobs
Roedd Morris Jacobs yn ffigwr amlwg o fewn cymuned Iddewig Aberdâr a ddaeth drosodd o Ddwyrain Ewrop, fel cynifer o deuluoedd Ieddewig eraill yn yr ardal. Fe’i ganed yn Rwsia yn 1885, a daeth yn berchennog ar nifer o fusnesau gan gynnwys siop dillad dynion Morris Jacobs & Sons a sefydlwyd yn 1874 – sef y siop Iddewig olaf, a’r un fu’n gwasanaethu hiraf, yn Aberdâr. Cafodd Morris Jacobs ei ethol yn llywydd cynulliad y synagog yno o 1892-1905.

Abraham a Harry Sherman
Cafodd y brodyr eu magu yng Nghaerdydd a daethant yn berchnogion cwmni Sherman Pools Limited, un o fusnesau mwyaf de Cymru a gyflogai miloedd o bobl o’r cymoedd ac o ardal Caerdydd. Cafodd y busnes ei brynu gan gwmni Littlewoods yn 1961. Gwerthwyd busnesau betio llewyrchus y brodyr i gwmni William Hill. Y brodyr wnaeth ariannu adeiladu Theatr y Sherman yng Nghaerdydd, a bu iddynt hefyd wneud cyfraniadau hael i elusennau yn Israel, a hefyd yn y DG, trwy’r Sherman Foundation.

Ruth Golding (Goldberg)
Bu’r wraig busnes hon yn gyfrifol am sefydlu dwy siop ddillad i ferched Iddewig ‘Jane Cooper’ a ‘Barbara Golds’ yn Aberdâr wedi iddi briodi ei hail ŵr, Harry Goldberg yn 1939.

Arnold a Gabriel Krotosky
Daeth y teulu Krotosky drosodd i Gaerdydd o Karish yng Ngwlad Pwyl tua throad yr ugeinfed ganrif, a chan ddilyn traddodiad y teulu, daeth Arnold a Gabriel (Abe) yn gigyddion cig kosher yn eu busnesau teuluol. Pan ymddeolodd Arnold Korosky yn 1992, ei siop ef ar City Road, Caerdydd oedd y siop bwtsher kosher olaf yng Nghymru.



Mae 17 eitem yn y casgliad

Sylwadau (0)

Rhaid mewngofnodi i bostio sylw