arrowbookcheckclosecommentfacebookfavourite-origfavouritegooglehomeibapdfsearchsharespotlighttwitterwelsh-government

Cofebau’r Rhyfel Byd Cyntaf a Gomisiynwyd gan Gymunedau Cymreig sy’n Coffáu’r Rheiny a Fu’n Gwasanaethu ac a Fu Farw ar y Môr

Mae miloedd o gofebau i’r Rhyfel Byd Cyntaf ar hyd a lled Cymru ac mae llawer ohonynt yn coffáu pobl a laddwyd ar y môr. Yn ogystal â chofebau dinesig mewn lleoedd cyhoeddus yng nghanol trefi, neu ger y lôn mewn pentrefi, ceir amrywiaeth o gofebau a grëwyd gan gymunedau penodol i anrhydeddu a chofio eu pobl eu hunain. Cafodd llawer o’r rhain eu comisiynu a’u dadorchuddio o fewn blwyddyn i’r Cadoediad – fel rheol cyn i’r pwyllgorau ar gyfer cofebau dinesig mwy o faint benderfynu sut i symud ymlaen – felly maen nhw’n cynrychioli teimladau’r cymunedau unigol am y rhyfel yn syth wedi’r gyflafan. Hefyd, gan fod y cofebau hyn yn gyfan gwbl o dan eu rheolaeth, a neb yn dweud wrthynt beth i’w wneud na sut i’w wneud, maen nhw’n amrywiol iawn o ran eu negeseuon a’u dyluniadau. Ceir ar rai cofebau ddelweddaeth forwrol a all beri syndod i’r sylwedydd cyfoes. Mae nifer o gofebau mewn capeli yn dangos llongau rhyfel â mwg yn llifo o’u cyrn – mae gan rai negeseuon cymysg, gyda delweddau o longau rhyfel ochr yn ochr â delwedd o’r capel. O ran enwau llongwyr, mae llawer mwy i’w cael ar gofebau mewn trefi arfordirol, fel y gellid disgwyl, ac mewn rhai lleoedd â thraddodiad morwrol cryf mae’r mwyafrif o’r enwau ar y cofebau’n coffáu pobl a fu farw ar y môr. Mae’r rheiny a laddwyd wrth wasanaethu yn y llynges fasnachol yn cael eu cofnodi yr un fath â morwyr y Llynges Frenhinol. Ceir hefyd gofebau sy’n coffáu menywod a laddwyd ar y môr yn ystod y rhyfel, fel yr un i aelodau Capel Hyfrydle, Caergybi (mae’n enwi Hannah Owen, stiwardes ar yr RMS LEINSTER).

Cyfrannwyd i'r Prosiect Llongau-U 1914-18 gan Dr Gethin Matthews, Prifysgol Abertawe.

Mae 17 eitem yn y casgliad

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Cofeb Rhyfel Cenedlaethol Cymru, Caerdydd (1923)

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Cofeb Rhyfel Llanfair-ym-Muallt (1924)

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Cofeb Rhyfel Meisgyn (19??)

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Cofeb Rhyfel Caergybi (1923)

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Cofeb Rhyfel Byd Cyntaf, Ysgol Sir, Merthyr...

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Cofeb Rhyfel, Neuadd Seiri Rhyddion Caerdydd ...

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Sgrôl In Memorian i William Cox (m.1915),...

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Sgrôl anrhydedd D. Llew Williams, Capel y Crwys...

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

London Road Presbyterian Church, Castell-nedd ...

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Capel Caersalem rhestr y gwroniaid, Abermaw (c...

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Cofeb Rhyfel Llanelli

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Cofeb Rhyfel Sir Gâr

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Carreg goffa, Llanengan

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Cofeb Ryfel Aberdyfi

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Cofeb Ryfel Caernarfon

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Porth Coffa Dewrion Gogledd Cymru ym Mangor

Favourites Icons A vector image of a heart to represent a Favourite Item

Gofeb Ryfel Eglwys Crist, Prestatyn

Sylwadau (0)

Rhaid mewngofnodi i bostio sylw