Roedd y gadwyn yma yn dal pump caethwas. Mae rhan ohoni wedi plygu wrth lusgo cerbyd o’r gors.

Pan ymestynwyd Awyrlu Brenhinol Y Fali yn 1943, darganfuwyd gwrthrychau syfrdanol.

William Owen Roberts oedd y Prif Ofalwr Tir pan aeth lori yn sownd yn y mwd. Penderfynwyd llusgo’r cerbyd allan gan ddefnyddio hen gadwyn oedd gerllaw. Meddyliodd Mr Roberts wedyn fod rhywbeth rhyfedd am y gadwyn. Gwnaeth lun ohoni a’i yrru i Amgueddfa Genedlaethol Cymru. Syfrdanwyd yr archeolegydd Syr Cyril Fox pan welodd y llun. Sylweddolodd fod y gadwyn tua 2,000 o flynyddoedd oed. Daeth i Ynys Môn ar ei union ac yn ystod y pedair blynedd nesaf, darganfuwyd dros 150 o wrthrychau Oes yr Haearn yn Llyn Cerrig Bach.