Skip to main content

Gweithdai'r Iard Forol, Caergybi

Disgrifiadau

Mae Gweithdai'r Ierd Forol, Caergybi'n gasgliad o adeiladau gwasanaethau morol pwrpasol a gafodd eu hadeiladu gan fwyaf rhwng 1850 a 1900. Adeiladwyd y gweithdai'n arbennig ar gyfer trwsio fferïau Gwyddelig ym mhorthladd mawr Caergybi. Mae siartiau'r Morlys yn dangos yr oedd 'iard adeiladwyr' ar y safle cyn cyrhaeddodd y rheilffordd ym 1850, ac erbyn 1858 mae'n debyg ei bod yn cael ei defnyddio i drwsio llongau'n barod a'i galw'n 'iard bacedlongau'. Mae gweithdai'r iard forol yn dangos y twf mewn pwysigrwydd o'r fferi i Iwerddon, a'r angen i fedru trin, cynnal a chadw'r pacedlongau ager ar ddiwedd y 19eg ganrif ac yn ddiweddarach y llongau olew a disel.
Bu'r Iard Forol yn gyflogwr mawr yng Nghaergybi drwy gydol ei hanes. Roedd amrediad anferth o waith crefftus yno, cyflogwyd peirianwyr a chrefftwyr o bron pob math a phrentisiwyd dynion ifanc 15 ac 16 oed am bum mlynedd ym mhob crefft.
Yn y 1980au roedd y newid yn yr hinsawdd economaidd a gwleidyddol yn golygu newidiadau yn yr iard. Roedd 140 o bobl wedi'u cyflogi yn yr Iard Forol ym 1982, yn cynnwys ffitwyr, gwneuthurwyr boeleri, plymwyr, trydanwyr, seiri, adeiladwyr llongau, rigiwr a llathrydd Ffrengig. Wedi i'r cwmni llongau, a oedd yn berchen ar yr iard ar y pryd, gael ei breifateiddio ym 1984; ac wedi cyfnod o ad-drefnu, dim ond 40 o weithwyr a gadwyd. Ym 1986, caewyd yr Iard Forol.
Roedd yr adeiladau'n cynnwys y canlynol:
Siopau cyffredinol a swyddfeydd, gefail, gweithdy bwyleri ac estyniad, melin lifio, gweithdy ffitio, ffowndri haearn, Ffowndri Gof Copr a Ffowndri Bres (tair uned mewn adeilad tal unllawr yn wreiddiol), stordy olew'r gweithdy codi, stordy paent, gweithdai asiedyddion a seiri, a gweithdai'r dodrefnwyr - a ddefnyddiwyd gan ddodrefnwyr, gwniadwragedd, cynhyrchwyr hwyliau a llathryddion.

Owner:
RCAHMW
Crëwr:
RCAHMW
Gwybodaeth drwydded
Eitem wedi’i llwytho:
14/4/2011
Date originally created:
1/1/1984
Gwelediadau:
1229
Ffefrynnau:
0

Cysylltwch â Ni

I wneud cais i dynnu i lawr neu riportio cynnwys hiliol, sarhaus neu niweidiol mewn unrhyw ffordd arall.

Man writing a letter

You must be logged in to leave a comment