Dwynwen, Nawddsant y Cariadon

Eitemau yn y stori hon:

  • 899
  • Use stars to collect & save items mewngofnodi
  • 1,434
  • Use stars to collect & save items mewngofnodi
  • 968
  • Use stars to collect & save items mewngofnodi

Stori Dwynwen

Ar 25 Ionawr mae’r Cymry yn dathlu diwrnod Dwynwen, nawddsantes cariad a chyfeillgarwch. 

Yr hanes fwyaf adnabyddus yn ymwneud â Dwynwen, a oedd yn byw yn ystod y 5ed ganrif, yw fersiwn Iolo Morganwg o’r bedwaredd ganrif ar bymtheg.  Yn ôl y chwedl, Dwynwen oedd un o’r harddaf o 24 merch Brychan a syrthiodd mewn cariad â Maelon Dafodrill ond roedd ei thad am iddi briodi tywysog arall.  Cafodd Maelon ei orfodi i adael, ac fel cosb ei rewi mewn bloc o iâ. .  Ffodd Dwynwen i’r goedwig ac fel cosb, rhewyd Maelon gan Dduw.  Yn y goedwig, bu Dwynwen yn gweddϊo ar Dduw i leddfu ei chariad at Maelon ac fe roddodd Duw dri dymuniad iddi.  Ei dymuniadau oedd dadrewi Maelon; i gael gwrando ar weddϊau cariadon oedd angen cymorth ac i beidio a phriodi.

Ynys Llanddwyn

Fel arwydd o’i diolch, ymroes i wasanaethu Duw am weddill ei hoes ac aeth i fyw ar ei phen ei hun ar Ynys Llanddwyn ger arfordir Ynys Môn.  Daeth Llanddwyn yn gyrchfan i gariadon yn chwilio am atebion a chysur ac yno mae ffynnon Dwynwen, lle nofia bysgodyn cysegredig a’i symudiadau'n darogan dyfodol cariadon.  Yn ôl y sôn, os bydd swigod yn ymddangos ar wyneb y dŵr, bydd lwc a chariad yn sicr o ddod i’r ymwelydd. 

Un o’r ymwelwyr enwocaf i Landdwyn oedd Dafydd ap Gwilym yn y bedwaredd ganrif ar ddeg.  Gofynnodd i ddelw o Ddwynwen fod yn negesydd rhyngddo ef a Morfudd, y ferch yr oedd yn ei charu, er bod Morfudd yn briod!

Ionawr 25ain

Heddiw, dethlir Dydd Santes Dwynwen ar 25 Ionawr mewn ffordd debyg iawn i Ddydd San Ffolant gyda chyfnewid cardiau ac anrhegion yn boblogaidd ymysg y Cymry.  Mae’r diwrnod yn rhan o draddodiad carwriaethol unigryw yng Nghymru sy’n cynnwys yr arfer o wneud llwyau caru fel symbol o gariad.