Mae'r maen hir hwn wedi'i wneud o Hen Dywodfaen Coch ac yn dyddio o'r Oes Efydd o bosib. Wedi'i leoli ar grib rhwng dau ddyffryn, gall fod yn nodi ffin diriogaethol neu lwybr hynafol. Mae ambell chwedl yn gysylltiedig â'r garreg. Bob tro mae ceiliog yn canu, er enghraifft, mae'r garreg yn symud i dorri syched yn Afon Llia. Yn ôl stori arall, mae'r garreg yn ymweld ag Afon Mellte ar fore Gŵyl Ifan. Efallai ei bod yn deillio o'r ffaith fod y garreg yn bwrw'i chysgod ar draws y rhostir cyn belled â'r afon pan fo'r haul yn isel fin nos.