Cynhwysion

• pwys o does bara
• wyth owns o lard
• pedair owns o gyrens
• dwy owns o bîl lemon
• dwy owns o siwgr

Dull

• Taenu ychydig o flawd ar fwrdd pren, rhoi’r toes arno a’i yrru’n hirsgwar hyd at ryw fodfedd o drwch.
• Rhannu pob un o’r defnyddiau eraill yn bedwar a’u gweithio i mewn i’r toes fel hyn: lledu dwy owns o lard ar y toes â chyllell a rhoi owns o gyrens a hanner owns o bîl ar ei wyneb.
• Ysgwyd ychydig o siwgr a blawd drostynt ac yna plygu’r toes yn ddau.
• Gyrru’r toes eto, lledu chwarter arall o’r defnyddiau arno yn yr un drefn, a’i blygu.
• Gwneud yr holl broses bedair gwaith a cheisio trafod y toes mor ysgafn ag sy’n bosibl.
• Rhoi’r cymysgedd mewn tun wedi’i iro, a’i grasu mewn ffwrn weddol boeth am ryw awr.
• Torri’r gacen yn ddarnau bach sgwâr, rhoi ymenyn arnynt a’u bwyta’n gynnes neu’n oer.

Ton Pentre, Morgannwg.

Yr oedd hon yn gacen a wneid yn gyffredin ym Morgannwg ar ddiwrnod crasu bara.