John Hywel Lewis - Dyn y Doliau Gwynt (1900-1950)

Mae gan Canolfan Dreftadaeth Cemaes gasgliad o Ddoliau Gwynt a Llong a gerfiwyd gan John Hywel Lewis.

Cafod John ei eni gyda nam ar ei draed ac o ganlyniad ni allai gyflawni ei freuddwyd o hwylio llongau masnachol. Daeth sgiliau artistig John yn amlwg pan roedd yn ifanc, paentiodd luniau dyfrlliw.

Erbyn y 1930au roedd Cemaes yn boblogaidd iawn gyda ymwelwyr a gwelodd John gyfle i werthu ei ddoliau gwynt chwyrligwgan llachar i dwristiaid.

Roedd y Doliau Gwynt (enghreifftiau a welir) yn rhoi incwm i John allu peintio gyda dyfrlliw.