arrowbookcheckclosecommentfacebookfavourite-origfavouritegooglehomeibapdfsearchsharespotlighttwitterwelsh-government

Gellir lawrlwytho cynnwys at ddefnydd anfasnachol, megis defnydd personol neu ar gyfer adnoddau addysgol.
Ar gyfer defnydd masnachol cysyllwch yn uniongyrchol gyda deilydd yr hawlfraint os gwelwch yn dda.
Darllenwch fwy am y Drwydded Archif Greadigol.

Delwedd 1:Download link to the full resolution of image number 1
full resolution of image 1

Disgrifiad

Yn 2015, mae canmlwyddiant ymgyrch Gallipoli. Mae Gallipoli wedi’i hanfarwoli yn atgofion pobl Awstralia a Seland Newydd oherwydd ffurfiodd eu gwyˆr fudiad enwog yr Australian and New Zealand Army Corps (ANZAC).
Ar ddechrau’r Rhyfel Byd Cyntaf, gwledydd ifanc oedd Awstralia a Seland Newydd gyda phoblogaethau bach o 5 miliwn ac 1 miliwn o bobl yn y drefn honno. Yn sgil dioddef dros 11,000 o golledigion a bron 25,000 o glwyfedigion, anogwyd diwrnod i gofio mor gynnar â 1916. Mae hyn wedi
sicrhau na fydd bywydau’r rhai a gollwyd yn ystod ymgyrch Gallipoli fyth yn cael eu hanghofio.
Brwydrodd gwyˆr o sawl gwlad ochr yn ochr â gwyˆr ANZAC yn Gallipoli – o Ffrainc, Y Tir Newydd ac India – yn ogystal â milwyr o’r holl wledydd cartref.
Fel Awstralia a Seland Newydd, roedd poblogaeth Cymru’n fach ac yn aml, mae pobl yn anghofio mai yn Gallipoli y gwelwyd rhai o ddiwrnodau tywyllaf
y rhyfel cyfan i Gymru, yn enwedig ym mis Awst pan aeth y 53ydd Adran [Cymreig] i ymladd ym Mae Suvla. Erbyn diwedd ymgyrch Gallipoli, roedd dros 1,500 o wyˆr o Gyffinwyr De Cymru, y Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig, Iwmoniaeth Ceffylau Cymru, Y Gatrawd Gymreig a sawl un a fu’n ymladd mewn catrodau eraill, wedi marw.
Dyma stori’r Cymry yn Gallipoli.

Byddin dda o 50,000 o wyˆ r a grym y môr - dyna
ddiwedd bygythiad Twrci.” Winston Churchill 1915

“Un noson, pan oeddwn i’n dychwelyd i’r pencadlys o’r ffosydd, clywais swˆ n dynion yn y tywyllwch felly tynnais fy mhistol ac aros. Pan ddaethant yn nes, clywais mai ein dynion ni oedden nhw, dau yn helpu gwˆ r oedd wedi’i saethu’n wael trwy’r cluniau. Stopiais i nhw i weld a allwn i wneud unrhyw beth - ond ni allwn - yr unig beth ddywedodd y gwˆ r oedd yn marw oedd “Drïais i wneud fy nyletswydd felly dyna’i gyd sy’n bwysig.” Roedd swˆ n llefain y clwyfedig yn ddychrynllyd drwy’r nos.”
Y Capten Frank Mills, 6ed Bataliwn y Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig


Hoffai Anne Pedley estyn diolch i Gareth Hughes a'r tîm o gwmni MicroGraphics am ddylunio a chreu'r paneli.

Sylwadau (0)

Rhaid mewngofnodi i bostio sylw