arrowbookcheckclosecommentfacebookfavourite-origfavouritegooglehomeibapdfsearchsharespotlighttwitterwelsh-government
  • Enwau Lleoedd Cymru: Efyrnwy, ‘Fyrnwy, 'Vyrnwy'

  • Gweld map
Map Argraffiad 1af (1868-1892) Ail Argraffiad (1899-1908) Trydydd Argraffiad (1920-1932) Pedwerydd Argraffiad (1938-1954) Tithe Map
  • Use stars to collect & save items A vector image of star to represent action to save this item  mewngofnodi i gadw'r eitem hon
  • Lawrlwytho (defnydd anfasnachol yn unig)

Gellir lawrlwytho cynnwys at ddefnydd anfasnachol, megis defnydd personol neu ar gyfer adnoddau addysgol.
Ar gyfer defnydd masnachol cysyllwch yn uniongyrchol gyda deilydd yr hawlfraint os gwelwch yn dda.
Darllenwch fwy am y Drwydded Archif Greadigol.

Delwedd 1:Download link to the full resolution of image number 1
full resolution of image 1

Disgrifiad

"Efyrnwy, ‘Fyrnwy, Vyrnwy Ev(er)envy, Evernoy [= afon Gam] 1185, Blaen evernoe, Ewernoe [afon Gam] 1200, (afon) Ewernwy 1206-15, Evernow [afon Gam] 1226, Efyrnwy c.1400, Avernoye c.1485, i ‘Fyrnwy fawr 15g., Averney, Euerne, Murnwy fluvius c.1570 Evyrnwy 1588, Vurn wayflu: 1578, Cantref Y Vyrnwy 1584, Y Vornoy 1589, Forkt Vurnway 1612, vyrnowy, --noe, --noye, --oy 1588, Vyrniw 1650, the River Vyrnwey 1721, Fyrnwy, River Vyrnwy 1836 Fyrnwy ac Y Fyrnwy ar lafar gwlad ond mae ffynonellau modern yn tueddu ffafrio Efyrnwy. Rhoddir Vyrnwy bellach ar fapiau OS yn unig i’r afon a ffurfir gan uno afonydd Eiddo, Nadroedd, Eurnant a Chedig, yng nghronfa ddŵr Llyn Efyrnwy, ac sydd yn llifo trwy Lanwddyn, Dolanog a Meifod i gwrdd ag afon Hafren ger y Cymerau (SJ 327158); diffinia’r afon ochrau deheuol a gorllewinol Mechain (isod). Nodweddir hwn gan virnewy mechen 1588, Vyrnwy Fechan 1804-13, River Fechan c.1832-3 ac Afon Llanwddyn 1843. Yn lleol fe’i gelwid yn Afon Pontllogel ger Pontllogel ac Afon Dolanog ger Dolanog. Mechain yw ystyr sillafiadau mechen a Fechan, a pheth dryswch â bechan (treiglad meddal: fechan) mewn rhai ffynonellau. Hen enw afonydd Gam a Banw oedd Efyrnwy; cyrhaeddau’r olaf, Efyrnwy fodern ger Mathrafal. Ceir hon fel Vurnuey gerenyo 1578, Vurnwye Kereignion 1588, Vyrnwy Crynion 1633, (Llanvaire Bridge over the) River Vyrnwey 1712, a (Llangadfan Bridge over the River Virniew 1762; llifa trwy gantref Caereinion (uchod). Cwyd yr afon a elwir Gam bellach ar SH 9204 a lifa trwy Nant yr Eiria i gwrdd â Banw fodern ar SJ 017104, islaw aber Einion a Banw (SJ 084079). Ar fapiau OS ceir Afon Banw neu Einion. Mae’n bosib bod Efyrnwy/Vyrnwy hefyd yn arfer golygu afon Banw fodern hyn at ei haber ag afon Twrch (SK 990110) ger y Foel. Archwiliwyd yr enw gan Syr Ifor Williams, R.J. Thomas a G.G. Evans. Mae’n debyg mai HGym. ebur (< Brth eburo-) > Cym.efwr, ‘ewr, Heracliaum Sphondylium yw’r elfen hon, ac ystyr gynharach ‘ywen’ (megis Gwydd. ibhar ac eo) + ôl-ddodiad –nwy >-no, fel a geir mewn enwau pers. megis Beuno. Felly’r tebygrwydd mai enw pers. yw’r enw, o bosib duwdod; bu Eburos yn hysbys fel enw Celtaidd pers. yng Ngâl a geir o bosib yn *Eburacon, Eburacum y Rhufeiniaid, Caerefrog (York) bellach. Bu dryswch rhwng ynganiad lleol Fyrnwy a sillafiad mapiau Vyrnwy, mae’n debyg trwy gymysgu E- diacen a sain gyffelyb y fannod y. "

Sylwadau (0)

Rhaid mewngofnodi i bostio sylw