arrowbookcheckclosecommentfacebookfavourite-origfavouritegooglehomeibapdfsearchsharespotlighttwitterwelsh-government

Gellir lawrlwytho cynnwys at ddefnydd anfasnachol, megis defnydd personol neu ar gyfer adnoddau addysgol.
Ar gyfer defnydd masnachol cysyllwch yn uniongyrchol gyda deilydd yr hawlfraint os gwelwch yn dda.
Read more about the The Creative Archive Licence.

Disgrifiad

James Kitchener Davies (1902-1952). Bardd a dramodydd. Magwyd ef ar dyddyn ger Cors Caron, Car., a'i addysgu yn Ysgol Sir Tregaron ac yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth. Yn 1926 ymsefydlodd yng nghwm Rhondda ac yno y treuliodd weddill ei oes yn athro Cymraeg yn ysgolion y cwm ac yn weithiwr diflino dros achos Plaid Cymru. Daeth i fri fel dramodydd yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1934 gyda'i ddrama dair-act Cwm Glo (1935) sy'n ymdrin â rhai o ganlyniadau cymdeithasol echrydus y Dirwasgiad yng nghymoedd de Cymru. Cydnabu'r beirniaid ddawn yr awdur, ond barnent fod y ddrama'n anaddas i'w pherfformio oherwydd ei moesoldeb amheus, ac ataliwyd y wobr. Bu cyffro mawr ar y pryd a phan gyhoeddwyd y ddrama aii pherfformio'n llwyddiannus wedyn yn Abertawe ac yna ar hyd a lled y de, parhaodd y dadlau ynglŷn â hi yn y wasg Saesneg a Chymraeg. Ar wahân i Cwm Glo, dwy brif orchest Kitchener Davies yw ei ddrama fydryddol Meini Gwagedd (1945) a wobrwywyd yn Eisteddfod Genedlaethol 1944, ac yn bennaf oll efallai ei bryddest, 'Sŵn y Gwynt sy'n Chwythu' (1953), a ddarlledwyd gan y BBC a'r bardd ar ei wely angau. Cerdd ymholiadol, hunangofiannol yw hon ac ystyrir hi yn un o'r pryddestau grymusaf a gyfansoddwyd yn yr ugeinfed ganrif. Golygodd ei weddw Mair I. Davies gasgliad gwerthfawr o'i brif gerddi a dramâu, sef Gwaith James Kitchener Davies (1980). Ceir manylion pellach yn y nodyn gan John Rowlands yn Profiles (1980) ac yn rhifyn arbennig Poetry Wales (Gaeaf, 1982) a neilltuwyd i drafod gwaith Kitchener Davies; gweler hefyd yr erthygl gan Alun Llywelyn-Williams yn Lleufer (cyf. IX, 1953) a'r astudiaeth gan Ioan Williams yn y gyfres Llên y Llenor (1984). Daw'r wybodaeth o'r Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru: Argraffiad Newydd (gol. Meic Stephens, Caerdydd 1997).

Sylwadau (0)

Rhaid mewngofnodi i bostio sylw