Taith o Ddewrder, Newid a… Chwstard – Stori Cindy 

Cefais fy ngeni a’m magu yn Singapore, ynys fach ar ben deheuol Malaysia. Mae’n wlad-ddinas heb adnoddau naturiol, ond mae’n llawn egni, diwylliant ac amrywiaeth. Cefais fy magu mewn cartref cymedrol. Gwahanodd fy rhieni pan oeddwn yn ifanc, felly cefais fy magu gan fy mam, a oedd yn athrawes, ac roeddwn yn agos iawn at fy mam-gu. Roeddwn yn unig blentyn, ac roedd bywyd yn teimlo’n ddiogel ac yn gyfforddus. 

Roedd fy mhlentyndod yn un trefnus iawn. Roedd fy mam yn llym ac yn cymryd diddordeb mawr yn lle roeddwn yn mynd a beth roeddwn yn ei wneud. Doedd hi ddim yn ormesol, ond pan adawais Singapore yn 18 oed i astudio yn y Deyrnas Unedig, roedd hynny’n newid enfawr. Dyma oedd fy mhrofiad cyntaf go iawn o ryddid, a mi wnes i fwynhau hynny’n fawr. 

Ar ôl fy astudiaethau, dychwelais i Singapore, gweithio am gyfnod, ac yn y pen draw dod yn ddarlithydd mewn coleg addysg uwch. Ond yn 2008, newidiodd rhywbeth. Roeddwn eisiau mentro, ar berthynas ac ar fywyd gwahanol. Ar y pryd, roedd fisa Gwyliau Gwaith ar gael i bobl o wledydd y Gymanwlad, gan gynnwys Singapore, a oedd yn caniatáu byw a gweithio yn y DU am ddwy flynedd. Roeddwn yn fy ugeiniau hwyr, a phenderfynais symud i Gymru i fod gyda fy nghariad a gweld ble byddai bywyd yn mynd â ni. 

Doedd dadwreiddio fy mywyd ddim yn hawdd. Gadewais swydd sefydlog, fy nheulu, a phopeth roeddwn yn ei adnabod, a symud 7,000 o filltiroedd i le lle doeddwn yn adnabod neb heblaw fy nghariad. Es o fyw gartref i fod yn gwbl annibynnol bron dros nos. Doeddwn erioed wedi gyrru car nac yn berchen ar un, ac roedd hynny’n gwneud bywyd yng Nghymru’n anoddach, yn enwedig o ddod o Singapore lle mae trafnidiaeth gyhoeddus mor effeithlon. Symudais o ddinas gyflym llawn adeiladau uchel i ardal dawelach, bron yn wledig, gyda rhythm bywyd llawer arafach. 

Wrth edrych yn ôl, rwy’n edmygu fy hun iau yn fawr. Roedd angen dewrder i wneud y naid honno. Dywedais wrth fy hun, os nad yw’n gweithio, gallaf fynd yn ôl. Ond roeddwn yn gwybod bod yn rhaid imi roi cynnig arni, neu byddwn bob amser yn meddwl, “beth pe bai?” 

Dros amser, fe wnes i adeiladu bywyd yma. Daeth fy nghariad yn ŵr i mi. Cawsom fab. Cefais waith a gwreiddio yma. Ond nid yw’r daith wedi bod heb heriau tawel. Nid wyf erioed wedi profi hiliaeth amlwg, ond rwyf bob amser yn ymwybodol o’m hacen a’m golwg. Mae yna bethau mae pobl a fagwyd yma yn eu gwybod yn reddfol, ac rwyf yn dal i’w dysgu. Hyd yn oed nawr, rwy’n aml yn teimlo fy mod yn cyfieithu fy hun. 

Er hynny, rwy’n falch. Yn falch fy mod wedi creu gyrfa, cartref, cymuned a theimlad o berthyn. Mae pobl yn aml yn tanamcangyfrif beth mae mudo yn ei olygu. Nid yw’n newid golygfeydd yn unig. Rydych yn ailadeiladu popeth, o’ch arferion i’ch hunaniaeth ac eich rhwydwaith cefnogaeth. 

Yr hyn rwy’n ei golli fwyaf am Singapore yw fy nheulu, yn enwedig fy mam, a’r bwyd. Rwy’n colli siarad Singlish a defnyddio ymadroddion dim ond Singaporeaid sy’n eu deall. Yma, rwy’n addasu fy iaith yn gyson. Rwy’n siarad yn fwy manwl ac yn newid fy nhôn. Hyd yn oed nawr, rwy’n ymwybodol o sut rwy’n swnio a sut rwy’n cael fy nghanfod. Mae fy ngŵr yn deall, ond y tu allan i’r cartref, rwyf bob amser yn cyfieithu rywsut. 

Y pellter yw’r rhan anoddaf. Nid yw Singapore yn daith fer. Pe bai rhywbeth yn digwydd adref, byddai’n cymryd diwrnod cyfan i gyrraedd yno. Pan gyrhaeddais Gymru gyntaf, doedd dim WhatsApp na galwadau fideo, dim ond e-bost. Doeddwn byth yn ffonio adref gan y byddai wedi costio gormod. Roeddwn yn ysgrifennu e-byst hir at fy mam, gan obeithio y byddai’n darllen rhwng y llinellau. Mae technoleg wedi gwneud pethau’n haws erbyn hyn, ond mae’r pellter corfforol yn dal yno. 

Mae yna atgofion doniol hefyd. Ymhell i mewn i’m blwyddyn gyntaf yng Nghymru, cynigiodd rhywun chwstard i mi, ac doedd gen i ddim syniad beth oedd e. Edrychais ar y jwg felen a gofyn beth oedd hi. Rwy’n chwerthin amdani nawr, ond fe ddysgodd i mi nad yw rhannu iaith yr un peth â rhannu dealltwriaeth. 

Ac yna roedd y draenog. Un noson, camgymerodd fy ngŵr un am bêl a’i gicio’n ddamweiniol. Daeth ag ef adref mewn bocs i’w ddangos i mi. Doeddwn erioed wedi gweld draenog o’r blaen. Flynyddoedd yn ddiweddarach, arweiniodd y foment honno ataf yn gwirfoddoli gyda Llinell Gymorth y Draenogod, yn gyntaf yn ateb galwadau ac wedyn yn gofalu amdanynt tan y gellid eu rhyddhau. Pe na bawn wedi symud i Gymru, ni fyddai hynny erioed wedi digwydd. 

Nid yw Cymru yn fy atgoffa o Singapore mewn sawl ffordd, ond mae un peth yn eu cysylltu. Y môr. Wrth dyfu i fyny ar ynys, rwyf bob amser wedi bod angen bod yn agos at ddŵr. Yma, gallaf gyrraedd yr arfordir mewn ugain munud. Mae’n dod â’r un ymdeimlad o dawelwch. 

Mae fy nyheadau wedi esblygu. Fel menyw fewnfudol o liw ac fel mam, rwy’n gwybod nad yw arweinyddiaeth bob amser yn cael ei dychmygu i bobl fel fi. Ond rwyf eisiau bod yn weladwy. Rwyf eisiau i fenywod mudol eraill weld eu bod nhw’n gallu ffynnu yma, ac nad oes rhaid i’w stori ffitio mewn blwch cul. Nid wyf eisiau bod yn Brif Weinidog. Rwyf eisiau cerdded i mewn i ystafell heb fod yr unig un sy’n edrych fel fi. 

Rwy’n credu bod menywod yn cael eu beirniadu’n galetach pan fyddant yn arwain. Mae hyder yn cael ei alw’n ormesol neu’n “reolaethol”. Rwyf eisiau herio hynny a dangos bod arweinyddiaeth yn gallu edrych mewn sawl ffordd. 

Er gwaethaf yr heriau, rwyf wedi bod yn ffodus. Mae Cymru wedi bod yn groesawgar iawn. Roeddwn yn poeni yn ystod COVID y gallai agweddau newid, ond i mi, ni wnaethant. Mae pobl yn fy nhrin fel unrhyw un arall. Weithiau maen nhw’n camgymryd o ble rwy’n dod, ond mae hynny’n dod o ddiffyg gwybodaeth, nid elyniaeth. 

Os ydych yn ystyried symud i Gymru, ac yn hoffi gwyrddni, defaid, a chyflymder bywyd arafach, gallai hwn fod yn lle i chi. Mae pobl yn gyfeillgar ac mae bywyd yn teimlo’n fwy dynol. 

Mae mudo wedi siapio Cymru ers cenedlaethau. Mae Eidalegwyr, teuluoedd Tsieineaidd, Wcreiniaid, ffoaduriaid, a llawer eraill wedi helpu i lunio Cymru heddiw. Nid yw eu diwylliant ar wahân i hunaniaeth Gymreig. Mae’n rhan ohoni. 

Ac mae hynny’n rhywbeth i’w ddathlu.