Er bod gen i enw sy’n swnio’n Gymreig iawn, a mod i mor wyn â hynny, ces i fy ngeni a’m magu ym Madrid mewn gwirionedd. 

Ces i fy ngeni yn 1996 i fam o Sbaen a thad o Gymru, felly roedd gen i ddwy hunaniaeth o’r dechrau. Sbaen oedd fy mywyd bob dydd, serch hynny. Roeddwn i’n byw yno tan oeddwn i’n 18. Es i i ysgol wladol ddwyieithog, gyda hanner y gwersi yn Saesneg a hanner yn Sbaeneg. Gwyddoniaeth yn Saesneg, mathemateg yn Sbaeneg. Roeddwn i’n chwarae rygbi am gyfnod ac yn astudio cerddoriaeth hefyd, gan ddysgu’r sacsoffon. Roedd newid rhwng ieithoedd yn gwbl normal i mi. 

Roeddwn i’n treulio llawer o amser gyda nain a thaid ar ochr fy mam, oedd yn byw dim ond cwpl o funudau i ffwrdd. Doedden nhw ddim yn siarad Saesneg o gwbl. Un o’m hatgofion cynharaf yw gofyn iddyn nhw am “water, water” pan oeddwn i’n fach iawn. Doedden nhw ddim yn deall, ac yn y diwedd aethon nhw â fi i’r toiled. Yn Sbaeneg, mae “water” yn swnio fel váter, sy’n golygu toiled. Rwy’n hoffi dychmygu pa mor ddryslyd oedd y foment honno i bawb ohonom. 

Wrth dyfu i fyny, treuliais hefyd lawer o hafau yng Nghymru, yn ymweld â theulu fy nhad yng Ngogledd Cymru, o gwmpas Bangor a Bae Colwyn. Tra bod pawb arall fel petai’n mynd i Sbaen am yr haul, roeddwn i’n gwneud y gwrthwyneb. Gallaf gadarnhau nad yw Bae Colwyn yn debyg i’r Costa del Sol. 

Doedd Cymru ddim yn gartref i mi o ddydd i ddydd, ond roedd hi’n gyfarwydd. Roeddwn i’n adnabod y llefydd a’r bobl. Fel llawer o bobl gyda hunaniaeth ddeuol, ces i fy magu’n teimlo nad oeddwn i byth yn gwbl un peth na’r llall. Mae’r teimlad hwnnw’n newid dros amser, unwaith y byddi di’n dod o hyd i ffordd o fyw gydag e, yn hytrach na’i frwydro. 

Symudais i Gymru yn 2014, ychydig ar ôl troi’n 18, i astudio ym Mhrifysgol Abertawe. Hoffwn i ddweud mai penderfyniad emosiynol oedd e, ond roedd yn bennaf ymarferol. Ar y pryd, fel myfyriwr o’r UE, roedd astudio yng Nghymru’n llawer rhatach nag yn Lloegr. Roedd hynny’n bwysig. Eto i gyd, mae’n debyg bod y cyfarwyddyd â Chymru wedi chwarae rhan, hyd yn oed os nad oeddwn i’n cyfaddef hynny bryd hynny. 

I ddechrau, roedd y cynllun yn syml. Tair blynedd, cael y radd, a mynd yn ôl i Sbaen. Roedd Abertawe i fod yn dro dros dro. 

Ond roedd hi’n parhau i roi rhesymau i mi aros. Gwneuthum radd meistr oedd yn cynnwys cyfnod o astudio yn yr Unol Daleithiau. Ar ôl hynny, es i’n ôl i Sbaen ac arhosais am bythefnos. Yna cefais gynnig swydd yng Nghaerdydd a symudais yno. Rwyf wedi bod yno ers hynny, dros chwe blynedd erbyn hyn. 

Roedd byw yng Nghymru’n anoddach ar y dechrau nag yr oeddwn i’n ei ddisgwyl. Roedd y glaw yn un peth. Ym Madrid, mae glaw’n achlysurol. Yn Abertawe, mae’n teimlo’n gyson. Roeddwn i hefyd yn cael trafferth gyda pha mor gadwedig oedd rhyngweithio cymdeithasol. Yn Sbaen, rydyn ni’n cofleidio. Rydyn ni’n cyfarch ein gilydd gyda dau gusan. Mae bywyd yn digwydd yn agos. 

Fe ddysgais yn weddol gyflym nad yw’r arferion hynny bob amser yn trosglwyddo. Mwy nag unwaith, ar ôl dod yn ôl o Sbaen, anghofiais ble oeddwn i a chyfarch pobl gyda dau gusan ar noson allan. Yn Sbaen, fyddai neb wedi sylwi. Yng Nghymru, achosodd ddryswch, chwerthin, ac unwaith sefyllfa wirioneddol lletchwith. Doedd dim drwg bwriad, dim ond cof cyhyrol diwylliannol, ond dysgodd i mi fod cyd-destun yn bwysig. 

Mae bod yn ddwyieithog yn dod â’i eiliadau rhyfedd ei hun hefyd. Weithiau rwyt ti’n anghofio geiriau yn y ddwy iaith, neu’n cyfieithu ymadroddion sy’n gwneud synnwyr perffaith yn Sbaeneg ond sy’n swnio’n od yn Saesneg. Unwaith, cyfeiriais at garlic bread fel “bara gyda garlleg”. Cafodd fy nghyd-letywyr hwyl fawr gyda hynny. Yn Sbaeneg, dyna’n union beth ydyw. 

Am amser hir, rwy’n credu imi gael trafferth oherwydd roeddwn i’n dweud wrthyf fy hun y byddwn i’n mynd yn ôl i Sbaen. Doeddwn i ddim yn ymrwymo’n llawn i fod yma. Unwaith y rhoddais y gorau i drin Cymru fel man dros dro, newidiodd rhywbeth. Erbyn hyn, allaf i ddim wir ddychmygu byw yn unrhyw le arall, a byddai hynny wedi synnu’r Gareth 18 oed. 

Mae yna bethau rwy’n dal i’w colli. Nid y gwres. Mae Sbaen yn teimlo’n rhy boeth nawr. Yr hyn rwy’n ei golli yw bywyd y stryd. Yn Sbaen, mae’r stryd yn fan i fod, nid dim ond i basio drwyddo. Mae pobl yn eistedd, cerdded, sgwrsio. Does dim rhaid talu bob tro i fod yn gymdeithasol. 

Mae Cymru wedi rhoi pethau eraill i mi. Mae pobl yma’n gynhesach nag y cânt glod amdano’n aml. Mae yna ymdeimlad tebyg i bentref, lle mae rhywun bob amser yn adnabod rhywun arall. Rwy’n adnabod hynny. 

Y rhan anoddaf fu sut mae hunaniaeth ddeuol yn cael ei thrin. Yn Sbaen, roedd fy enw a’m golwg yn fy nodi fel rhywun gwahanol. Yn y DU, rwy’n asio i mewn tan fod pobl yn darganfod fy mod yn Sbaenwr, ac yna rwy’n dod yn “Gareth Sbaenaidd”. Weithiau mae hynny’n ddiniwed. Weithiau nid yw. Rwyf wedi cael dieithriaid yn dweud wrthyf fod Sbaenwyr yn ddiog, wedi’i ddweud gyda hyder, fel petai’n esbonio rhywbeth gwirioneddol. 

Roedd Brexit yn ansicr. Rwy’n Sbaenwr gyda’r hawl i aros yn y DU, ond does dim opsiwn dinasyddiaeth ddeuol. Dydw i ddim eisiau rhoi’r gorau i un rhan ohonof fy hun er mwyn dilysu’r llall. 

Ar yr un pryd, rwyf hefyd wedi teimlo’n gwbl gartref yma mewn mannau annisgwyl. Pêl-droed, er enghraifft. Mewn gemau pêl-droed yn Nghymru, wedi’m hamgylchynu gan bobl yn dathlu’r un peth, rwyt ti’n stopio bod yn “y Sbaenwr”. Rydych chi ond yn rhan o'r 30,000 Wal Goch. 

Mae bod i ffwrdd o Sbaen hefyd wedi fy helpu i adennill rhannau o’m hunaniaeth Sbaenaidd a wrthodais ar un adeg. Mae pellter yn gwneud hynny. Rwyf hefyd wedi dysgu mwy am y hanesion a rennir rhwng Cymru a Sbaen, gan gynnwys undod yn ystod Rhyfel Cartref Sbaen. Helpodd y cysylltiadau hynny i mi weld fy hunaniaeth fel rhywbeth sy’n gysylltiedig, nid wedi’i hollti. 

Os oes un peth hoffwn i i bobl ei gymryd o’m stori, dyma fe. Nid oes angen i wahaniaeth fod y peth mwyaf diddorol am rywun. Cydnabyddwch ef, parchwch ef, ond peidiwch â lleihau pobl iddo. Mae yna bob amser fwy sy’n ein cysylltu nag sy’n ein gwahanu, ac mae cofio hynny’n gwneud perthyn yn haws i bawb.