Daeth Ray i ymwneud â’r hyn a ddaeth yn ddiweddarach yn Plant y Cymoedd drwy Brosiectau Cymunedol Pen-y-graig, gan addysgu dosbarthiadau cyfrifiadurol gyda’r nos pan oedd cyfrifiaduron yn dal yn newydd i’r rhan fwyaf o bobl. Wrth ffotogopïo taflenni gwaith un noson, cafodd ei wahodd gan Richard a Margaret i ymuno â Plant y Cymoedd, gan adael ei swydd gyda’r gwasanaethau cymdeithasol yn y pen draw i weithio gyda nhw. 

Esblygodd rolau Ray o waith swyddfa i reolwr swyddfa ac yn ddiweddarach rheolwr cyllid, gan weithio'n agos gyda staff fel Anne Griffiths a Michelle. Ochr yn ochr â'i gyfrifoldebau gweinyddol, ymroddodd hefyd i weithgareddau ymarferol: addysgu ffotograffiaeth draddodiadol, arwain nosweithiau celf a braslunio, a helpu i gynllunio a chefnogi teithiau beicio pellter hir blynyddol y sefydliad.  Mapiodd Ray a'i fab Gareth y llwybrau, trefnodd logisteg, a chefnogodd y plant ar y teithiau—gyda Ray yn gyrru ymlaen yn ei fan yn llawn diodydd a byrbrydau, gan dynnu lluniau ac ennill y llysenw "y Cadfridog".  

Creodd y profiadau hyn atgofion parhaol i lawer o bobl ifanc sy'n dal i'w adnabod flynyddoedd yn ddiweddarach. I Ray, mae Plant y Cymoedd wedi bod yn bwysig oherwydd ei ysbryd: rhywle lle mae pobl yn cyfrannu, yn cefnogi ei gilydd, ac yn cael eu hannog i roi cynnig ar bethau newydd.