Gellir lawrlwytho cynnwys at ddefnydd anfasnachol, megis defnydd personol neu ar gyfer adnoddau addysgol.
Ar gyfer defnydd masnachol cysyllwch yn uniongyrchol gyda deilydd yr hawlfraint os gwelwch yn dda.
Read more about the The Creative Archive Licence.

Disgrifiad

Lede
Mae’r tu mewn i Gadeirlan Tyddewi yn cynnwys llawer o ryfeddodau cudd o ran delweddau morwrol, o fisericordiau pren sy’n portreadu salwch môr i graffiti o longau canoloesol.

Stori
Mae’r tu mewn i Gadeirlan Tyddewi yn cynnwys olion hynod ddiddorol o hanes morwrol Sir Benfro y gall ymwelwyr eu darganfod. Gellir gweld peth o’r etifeddiaeth honno yn y misericordiau, sef strwythurau pren o dan seddi plygu’r côr sydd i’w gweld mewn eglwysi canoloesol ar hyd a lled Ewrop. Maent yn portreadu amrywiaeth eang o olygfeydd, o fywyd domestig yn yr Oesoedd Canol i ddelweddau Beiblaidd a darluniau o angenfilod ac anifeiliaid a geir mewn bwystoriau. Maent yn gyforiog o fywyd a delweddaeth chwareus, wedi eu diogelu yno, o’r golwg.

Cerfiwyd holl fisericordiau Tyddewi o un bloc o dderw ac maent yn enghreifftiau gwych o grefftwaith a chelfyddyd cerfio pren. Fe’u ceir yn y côr ym mhen dwyreiniol y Gadeirlan. Mae llawer ohonynt yn cynnwys delweddau morwrol sy’n adlewyrchu cysylltiadau dwfn Tyddewi a Sir Benfro â’r arfordir a’r môr.

Mae un misericord yn portreadu pedwar dyn mewn cwch bach ar foroedd cythryblus. Mae un wrthi’n taflu i fyny dros ymyl y cwch ac mae ystumiau’r tri arall yn awgrymu eu bod yn cael pleser o’i weld yn dioddef: mae un yn curo’i gefn i’w helpu. Yn y portread o’r cwch ei hun, gwelir rhwyf yn ymddangos drwy dwll yn yr ochr – un o nodweddion amlwg llongau’r Llychlynwyr. Y stori sy’n gysylltiedig â’r cerfiad hwn yw bod Sant Gofan a dau gydymaith wedi’u hanfon i Rufain yn ystod y chweched ganrif i geisio copi o’r wir Offeren, a hynny gan eu Meistr, Sant Aelfyw o Gadeirlan Tyddewi. Yn ystod y daith, roedd Gofan yn dioddef cymaint o salwch môr nes y bu bron iddo farw. (Ceir yr hanes yn y llyfryn The Misericords of St. David’s Cathedral, Pembrokeshire). Mae misericord arall sy’n dyddio o’r ddeuddegfed ganrif yn dangos llong estyllog yn cael ei hadeiladu ar y lan. Mae’r seiri wrthi’n cymryd hoe, a gwelir bwyell yn gorwedd y tu ôl i un ohonynt. Mae gan y llong hon fforcas ôl a blaen a starn syth, sy’n awgrymu efallai mai ar y cefn y byddai’r llyw yn cael ei osod maes o law yn hytrach nag ar yr ochr yn null traddodiadol y Llychlynwyr.

Mae’r Gadeirlan hefyd yn gartref i ddarn o graffiti sy’n dangos amlinelliad o longau canoloesol wedi’u cerfio i’r gwaith cerrig (gweler y delweddau isod). Mae’r holl olion hyn yn rhan o rwydwaith cyfoethog treftadaeth forwrol yr ardal, a’r cysylltiad sydd rhwng Cadeirlan Tyddewi a’r byd ehangach o safleoedd crefyddol ar lannau Môr Iwerddon.

Tamaid hanesyddol
Roedd rhai o’r delweddau a geid ar fisericordiau yn Lloegr yn eithaf risqué! Cafodd llawer eu dinistrio yn y Diwygiad Protestannaidd neu eu gwaredu o’r eglwysi gan foesolwyr y bedwaredd ganrif ar bymtheg.

Oes gennych chi wybodaeth ychwanegol am yr eitem hon? Gadewch sylwad isod

Sylwadau (0)

Rhaid mewngofnodi i bostio sylw