Gellir lawrlwytho cynnwys at ddefnydd anfasnachol, megis defnydd personol neu ar gyfer adnoddau addysgol.
Ar gyfer defnydd masnachol cysyllwch yn uniongyrchol gyda deilydd yr hawlfraint os gwelwch yn dda.
Read more about the The Creative Archive Licence.

Disgrifiad

Cricieth – Llwybr Heddwch.
Crewyd y rhodfa, sy'n arwain o'r gatiau hyd at fynedfa'r Neuadd Goffa gan fyfyrwyr Coleg Meirion-Dwyfor fel cyfraniad i'w cymuned, yn atgof parhaol o ganmlwyddiant diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf. Er mwyn ystyried dyluniad addas ymwelodd y myfyrywr a'r ardd o flaen y neuadd i glywed hanes yr adeilad. Yna rhoddodd un ei law ar y garreg sy'n dathlu gosod sylfeini'r neuadd nol yn 1922, a chymryd cam yn ôl, i ddarllen yr arysgrif, gan bontio canrif o gofio. Eisteddodd rhai ar y meinciau cofio, a bu eraill yn braslunio'r adeilad hardd. Yn ddiweddarach ceisiwyd defnyddio clai i adlewyrchu ar y profiad cofiadwy o glywed, dysgu, profi a gweld. Roedd y cyfrwng yn rhoi cyfle iddynt synhwyro a chyfleu'r teimlad a'r emosiwn sydd ynghlwm a'r gofeb, fel cynrychiolwyr cyfoes o genedlaethau o gofio. Gosodwyd y priddlechi gorffenedig un ochr i'r llwybr, i gymell y sawl sydd yn cerdded arno i gymryd camau ymlaen, a mewnosodwyd clai du ar wyn mewn llythrennau i gario neges addas sy'n cysuro a llonyddu'r meddwl. Wrth ymchwilio ymhellach ar-lein, cafwyd hyd i benillion gan y bardd Cemaes, mewn papur newydd o 1901 yng nghrombil Llyfrgell Genedlaethol Cymru oedd yn holi; "Beth yw Heddwch?" gan gynnig nifer o atebion felly seiliwyd y cyfanwaith ar y gerdd honno. Wrth gerdded i fyny'r llwybr tuag at fynedfa'r Neuadd Goffa, mae'r eirfa yn symud gyda'r cerddediad, fel awel deg, a phlu'r golomen heddwch unwaith eto'n hedfan yn osgeiddig gan fframio'r rhodfa heddwch.

Gosodwyd mainc goffa odidog efo dyluniad o silwét o filwyr, a'r pabi coch arni yng ngerddi'r Neuadd Goffa yn edrych dros y llwybr heddwch. Rhoddwyd y fainc gan Gricieth yn ei Blodau, Y Neuadd Goffa, a Chyngor Tref Cricieth, i gofio am y canmlwyddiant; "Lie i'r enaid gael llonydd'.

BETH YW HEDDWCH

Beth yw “ Heddwch” Angel tyner
A ymlidia boen a chwyn,
Ac a dry adnod a’u pryder
Yn anthem a’u melys mwyn:
Heddwch ydyw’r haul yn gwenu
Heb un arwydd cwmwl du.
Ac yn peri’r blodau dyfu
I addurno’i lwybrau cu.

Beth yw “Heddwch” Gwain y cleddyf
A distawrwydd arfau tan,
Noswyl yw i’r milwyr dewr cryf
Ochain trwyddod roi’r yn gan

Cefn for tawel ydyw heddwch
Heb un storm yn crwydro’i wedd
Na’r un graig i droi ei harddwch
Yn ofnadwy, ddyfrllyd fedd.

Heddwch ydyw sail cymdeithas
Colofn gadarn undeb yw
Cyfrwng grasidd’oda’r at gas
yn gyfeillgar at ei Dduw.

Beth yw heddwch sain gorfoledd
Gwyd o ddyfnder nwyfus fron
Anthem felys o glod fonedd
Ni cheir nodyn lleddf yn hon

D.R Owen Siop y Bont Cemaes Gwalia Mehefin 11 1901
Ffotograffau gan Ffion Gwyn

Oes gennych chi wybodaeth ychwanegol am yr eitem hon? Gadewch sylwad isod

Sylwadau (0)

Rhaid mewngofnodi i bostio sylw