arrowbookcheckclosecommentfacebookfavourite-origfavouritegooglehomeibapdfsearchsharespotlighttwitterwelsh-government

Gellir lawrlwytho cynnwys at ddefnydd anfasnachol, megis defnydd personol neu ar gyfer adnoddau addysgol.
Ar gyfer defnydd masnachol cysyllwch yn uniongyrchol gyda deilydd yr hawlfraint os gwelwch yn dda.
Darllenwch fwy am y Drwydded Archif Greadigol.

Delwedd 1:Download link to the full resolution of image number 1
full resolution of image 1

Disgrifiad

Roedd craig y castell yn cysgodi rhag y prif wyntoedd. Llusgwyd y clogfeini mawr i un ochr i ffurfio morglawdd lle byddai cychod pysgota a llongau arfordirol bach yn glanio ar lanw uchel. Ym 1890 gosodwyd y garreg sylfaen ar gyfer harbwr newydd a oedd yn rhan o gynllun uchelgeisiol gan Syr Hugh Ellis Nanney i adeiladu porthladd. Byddai'r brîf forglawdd wedi ymestyn o ddiwedd craig y castell. Methodd “Cwmni Pier a Harbwr Cricieth” â chodi digon o gyllid a rhedodd allan o arian gyda dim ond hanner y pier mewnol llai wedi'i adeiladu. Dyna sut y mae heddiw er gwaethaf llawer o ymdrechion gan y pysgotwyr, cychwyr, David Lloyd George'r AS lleol, a chyngor y dref i'w gwblhau, hyd at y cyfnod diweddar. Rhoddodd y morglawdd, neu'r “Cob”, rywfaint o ddiogelwch i'r ardal a elwir yn “Pencei”. Roedd hwn yn lle prysur iawn. Adeiladwyd o leiaf dwsin o longau bach yma ar ddechrau'r 19eg ganrif. Byddai'r smaciau masnachu a'r sgwneri eiddo yn lleol yn cymryd llechi o Draeth Mawr, ac yn ddiweddarach Porthmadog, o amgylch yr arfordir a dychwelyd gyda chalchfaen, glo a nwyddau eraill a glanio ar lanw uchel i'w dadlwytho. Glaniodd cychod pysgota eu dalfeydd; byddai'r penwaig a'r macrell yn cael eu mygu neu eu piclo mewn casgenni o halan a'u cymryd gyda cheffyl a throl cyn belled â'r Bala. Byddai gwragedd yn prynu pysgod ac yn eu cludo o amgylch y dref a'r ardal i'w gwerthu. Yn y 1850au cyrhaeddodd y bad achub cyntaf a chadwyd hi mewn cwt ar Pencei. Criw'r bad achub oedd y pysgotwyr, y cychwyr a'r morwyr adref ar seibiant. Byddai pawb yn helpu i lansio'r cwch gan gynnwys y merched. Mewn amseroedd tawel, ar ddiwrnodau braf, byddai pobl yn ymgynnull yma i drafod newyddion lleol a byddai'r morwyr yn adrodd celwyddau golau am y llongau yr oeddent wedi hwylio arnynt a lleoedd y buont. Mae'r paentiad hwn o Pencei gan William Cadwalader (1879-1962) yn cofnodi digwyddiad ar ddechrau'r 20fed Ganrif lle mae penwaig yn cael eu dadlwytho o'r cychod a'u piclo mewn casgenni. Mae'r llun gwreiddiol yn hongian yn Ysgol Treferthyr, Cricieth.

Sylwadau (0)

Rhaid mewngofnodi i bostio sylw