Catrin Roberts (1846-1927) Y Fenyw Ymdrochi Cricieth Wrth i Gricieth ddatblygu fel cyrchfan wyliau llogodd y pysgotwyr eu cychod allan a mynd ag ymwelwyr allan yn y bae. Gwnaeth llawer o deuluoedd eu bywoliaeth ar lan y môr. Roedd Catrin Roberts yn gymeriad adnabyddus, yn gofalu am y pebyll newid a'r cadeiriau dec. Roedd ganddi wybodaeth wych am lên tywydd a meddygaeth lysieuol ac arferai gasglu cerrig mân ar y traeth yr oedd y môr wedi creu tyllau ynddynt a'u gwerthu i ymwelwyr fel swyn pob lwc. Yn llên gwerin Cymru gelwid y rhain Glain Neidr ac maent yn ymddangos ym mytholeg Cymru gan gynnwys y Mabinogion. Fe'u hystyriwyd yn arbennig o amddiffynnol yn erbyn hud ac ysbrydion niweidiol. Roeddent yn arbennig o boblogaidd am amddiffyn llongau, da byw a phlant “Fe roddodd un i fi pan ymwelais â hi cyn gadewais i ymuno â’m llong gyntaf. Dywedodd wrthyf am ei gadw gyda mi gan y byddai’n dod â lwc ac fe wnes i ei gadw trwy gydol fy ngyrfa forwrol. Pan ymunodd William Griffiths, 3 Rock Terrace, â’r fyddin yn y Rhyfel Byd Cyntaf rhoddodd Catrin Roberts un o’r cerrig mân hyn iddo. Suddwyd y llong yr oedd arno ac roedd yn y d?r am ddeunaw awr cyn iddo gael ei achub. Ni allaf nofio ond hongian ar ddarn o bren. Roedd y garreg arno “ Capten W.E.Williams “Wasi”