Dadleuwyd yn y 1970au fod hiliaeth wedi ei sefydliadoli, gan i Ddeddf Ddeddf Mewnfudo gael ei chyflwyno yn 1971. Y ddadl a gyflwynir yma yw bod hyn mewn gwirionedd eisoes wedi digwydd yn 1919. Roedd y ffordd y bu i'r Llywodraeth, yr undebau llafur a'r cyfryngau ddelio gyda'r terfysgoedd hiliol yn 1919 ddarparu glasbrint ar gyfer cenedlaethau a ddilynodd.
Mewn gwirionedd roedd digwyddiadau 1971 yn ymateb i'r genhedlaeth Windrush, sydd wrth gwrs yn cynnwys pobl o dras Asiaidd yn Uganda.
Mewn ffordd dyna'r broblem, mae cymaint o hanes am bobl dduon a lleiafrifoedd ethnig wedi cael ei ysgrifennu am y genhedlaeth a gyrhaeddodd wedi 1950, ond mae profiad y rhai hynny yng Nghymru a oedd yn perthyn i'r drydedd genhedlaeth erbyn hynny yn hanes anghofiedig.
Ym mhob ystyr mae gan Gymru (fel Lerpwl) hanes gwahanol ac mae'r hanes hwnnw yn un anweledig sydd angen ei adrodd yn fwy nag erioed. Mae ein taith tuag at ddinasyddiaeth yn wers i'w dysgu ohoni, nid ei hanwybyddu. Mae angen dysgu o ddigwyddiadau 1919 yn ogystal gan fod cymaint o'r hyn oedd yn cael ei arafer bryd hynny gan y waldwriaeth a'r cyfyngau bellach yn ymddygiad naturiol.