arrowbookcheckclosecommentfacebookfavourite-origfavouritegooglehomeibapdfsearchsharespotlighttwitterwelsh-government
  • CWMYSTWYTH LEAD MINES, Ceredigion 2010

Gellir lawrlwytho cynnwys at ddefnydd anfasnachol, megis defnydd personol neu ar gyfer adnoddau addysgol.
Ar gyfer defnydd masnachol cysyllwch yn uniongyrchol gyda deilydd yr hawlfraint os gwelwch yn dda.
Darllenwch fwy am y Drwydded Archif Greadigol.

Delwedd 1:Download link to the full resolution of image number 1
full resolution of image 1
Delwedd 2:Download link to the full resolution of image number 2
full resolution of image 2
Delwedd 3:Download link to the full resolution of image number 3
full resolution of image 3

Disgrifiad

Nodiadau ar FWYNGLODDIAU PLWM CWMYSTWYTH, Ceredigion 2010 

Mae rhai o'r farn bod mwyngloddiau plwm Cwmystwyth yn greithiau sy’n atgoffa rhywun o’r difrod a wnaed a’r perygl a achoswyd i ddyn ac i’r tirwedd. Pan dynnais lun ohonynt gyntaf yn ôl yn 1989, roedd melin fawr wedi ei gwneud o dun yn dal i sefyll, yn goch ac yn rhydu ac yn edrych yn ddramatig yn erbyn y tomenni llwyd a'r bryniau oedd yn melynu.

Yn fuan wedi hyn cafodd y felin ei datgymalu, a chredaf i bob darn gael ei rifo – o bosib ar gyfer ei hailadeiladu, er na wn ym mhle! Mae nifer o adeiladau eraill wedi eu gwasgaru ar hyd a lled y cwm, ac roedd pob un ohonynt mewn cyflwr peryglus yn ôl yn 1989; ugain mlynedd yn ddiweddarach mae rhai ohonynt wedi diflannu i bob pwrpas.

Er fy mod wedi ymweld â'r mwngloddiau dwn i ddim sawl gwaith – a minnau ond yn byw ychydig filltiroedd I ffwrdd – cafodd y lluniau mwyaf llwyddiannus eu tynnu mewn un prynhawn ym 1993. Roeddwn wedi dechrau defnyddio camera maes 5x4 modfedd rai misoedd ynghynt ac roedd y daith hon, taith feicio ddwy filltir, yn un greadigol iawn a gobeithio y bod y canlyniadau'n profi hyn.

Maet ystiolaeth bod rhywrai wedi bod yn cloddio yng Nghwmystwyth ers yr Oes Efydd gyda uchafbwynt yr holl fwyngloddio yn digwydd erbyn ddiwedd y 19eg ganrif; roedd Chwmystwyth yn un o fwyngloddiau mwyaf cynhyrchiol y wlad hyd at ddechrau’r 20fed ganrif. Dywedir mai 32 mlwydd oed oedd oedran cyfartalog y mwyngloddwyr yn marw oherwydd gwenwyn plwm. Mae hi wedi cymryd degawdau lawer wedi i’r cloddio ddod i ben i bysgod ddychwelyd i ddyfroedd gwenwynig afon Ystwyth sy'n llifo wrth droed y pyllau glo.

 

 

Sylwadau (0)

Rhaid mewngofnodi i bostio sylw