Mae castell Dolwyddelan yn un arall o gestyll Llewelyn ap Iorweth a chaiff ei adeiladu o gerrig rhyw dro rhwng 1210 a 1240. Yn enedigol o Dolwyddelan, mae' cred ei fod wedi magu yng nghastell mwnt-a-beili yn isod na'r castell yma a'i adeiladwyd a fryn bach creigiog ar llawr y dyffryn. 'Roedd y castell yma i amddiffyn a rheoli'r mynediad trwy y Dyffryn Lledr yma, fel 'roedd castell Dolbadarn yn rheoli'r Bwlch Llanberis. Cymerwyd y castell o'r diwedd gan llu Edward 1af ar 18fed Ionawr 1283, ac yna ei warchodlu a'i gyweirio. 'Roedd y warchodlu wedi cael siaced a socasau gwyn er mwyn brwydro yn y gaeaf yn y mynyddoedd. Daliwyd y castell gan y Saeson tan 1290 ac ar ol hynny caiff ei adael i adfeiliad..